BOŞANMA VE ÇOCUK

Boşanma her çocuk için travmatik bir olaydir. Bu yüzden çocugun ayrilik öncesinde hazirlanmasi çok önemlidir. Çocuklar bosanmaya hazirlandiklarinda; basina geleceklerle daha kolay bas edebilir, kendine ve ailesine güvenini yitirmez.
Çocuklarinizla ayrilik veya bosanmayla ilgili konusmanin bir tek iyi yolu yoktur. Bu konuda ne söyleyeceginiz sizin içinde bulundugunuz sartlara ve çocugunuzun yasina baglidir. Ama yine de bu zor konuyu çocuğunuza incitmeden ve kirmadan anlatmanin belli basli ana hatlari vardir.

• Çocugunuzla Konusmak Için Vaktinizin Çok Oldugu ve Evde Oldugunuz Bir Zamani Seçin

Böyle önemli bir haberi parkta, lokantada yada benzeri bir yerde vermeyin. Çocugunuzla onun veya sizin okula yada ise gitmek üzere oldugunuz bir zamani seçmeyin. Verdiginiz haberi sindirmesi,sorular sormasi, isterse aglamasi ve kendini güvende hissedebilmesi için size sarilmasi için zaman verin.

• Çocugunuzla Duygusal Olarak Sakin Oldugunuz Bir Anda Konusun

Evliliginiz bittigi için ne kadar üzgün veya kizgin olursaniz olun, kendi duygusal yükünüzü çocugunuza tasitmayin. Tabi ki, kizginliginizi ve üzüntünüzü çocugunuzla paylasabilirsiniz ama sakin olmaya çalisin.

• Bosanma Kararinizi Çocugunuza Nasil Anlatmalisiniz?

En kötü evliliklerde bile ayrilma karari çocugunuzu incitir. Bu incinmeyi yok etmeniz mümkün degildir, ama bu haberi nasil verdiginiz tepkilerin siddetini azaltmanizda yardimci olacaktir.
Ayrilma Karari Çocuga Iki Ebeveyn Tarafindan Bildirilmelidir. Iki ebeveyn karari beraber verirse, çocuk karari kabul edecektir. Eger bu haberi ebeveynlerden biri tek basina verirse, çocuk bir kavga oldugunu ve diger ebeveynin bu durumu düzeltmek için geri dönecegini düsünür. Bu karari beraber açiklamak çocugunuzun tamamen farkli iki degisik ve birbiriyle çelisen hikaye duyma olasiligini da azaltacaktir. Eger esiniz siz bu haberi verirken yaninizda olamayacaksa, konusmanizdan hemen sonra çocukla konusmasini veya ona yazmasini saglayin. Mümkün oldugu zamanda ise çocuklar bu bilgileri iki ebeveynden de duymak ister. Diger taraftan esiniz hastalik veya ortadan yok olma gibi sebeplerden dolayi uygun olmayabilir ve bu yüzden bu konusmayi tek basina yapmaniz gerekebilir. Bu durumda esinizin sessizligini ‘Baban (annen) hasta ve su anda seninle konusmasi mümkün degil. Ama ben buradayim ve istedigin zaman benimle konusabilirsin.’ seklinde açiklayabilirsiniz.

• Bütün Çocuklarinizla Ayni Anda Konusun

Kardeslerin varligi soku hafifletebilir, güven ve ailenin devamliligi hissini verir. Ayrica daha küçük çocuklar daha büyük olanlardan destek ve olanlarla ilgili açiklama alabilirler. Büyük çocuklara olayi daha detayli anlatmak için yalniz konusabilirsiniz ama ilk konusma bütün çocuklar beraberken yapilmalidir.

• Direkt Olun

Çocuklarla konusurken bosanmayla ilgili yalan söylemeyin, bahane bulmayin ve yanlis sözler vermeyin; yani dürüst olun. Durumu tereddüt etmeden anlatmaniz sonucun ciddiyetini anlamalarini saglayacaktir.

• Dürüst Olun
Gerçeklesmeyecek seyler için söz vermeyin, bilmediginiz konularda bilmediginizi söyleyin. Söylediginiz gerçekle ilgili olmayan hiçbir sey pesinizi birakmaz.
Çocuklariniza Ayrilma Kararinizla Ilgili Ne Anlatmalisiniz?
Çocuklarinizla bosanma kararinizla ilgili konusmaya karar verdiginizde, üç amaca ulasmayi hedeflemelisiniz:
• Iki ebeveynin de sevgisinin sürecegi konusunda güven vermek
• Kesinlikle suçlu olmadigini belirtmek
• Hayatinda olabilecek degisiklikleri net olarak açiklamak

Konusmayi direkt bir sekilde baslatin. ‘Annen ve baban beraber yasamaktan mutlu degiller ve bu yüzden bosanip ayri evlerde yasamanin en iyisi olacagina karar verdik. Ikimiz de seni çok seviyoruz ve her zaman senin annen ve baban olacagiz.’ seklinde bir konusma yapabilirsiniz.
Haberi verdikten sonra, çocugunuz soru sormaya baslayabilir veya siz daha fazla detay vermek isteyebilirsiniz.Genellikle çocuklarin kafasindaki soru ‘Neden’dir.
Çocuklarin bosanmayla ilgili incitici bütün detaylari bilmesine gerek yoktur. Aldatma, madde kullanimi vb. yetiskin nedenleridir ve çocugun bilmesi gereken sizin daha fazla beraber olamayacaginiz ve ayrilacaginizdir.
Çocugunuza bu kararin birdenbire alinmadigini belirtin. ‘Uzun zamandir bazi seyleri düzeltmeye çalistik ve bu konu üstünde gerçekten çok düsündük. En sonunda beraber yasamamizin mümkün olmadigina karar verdik.’diyebilirsiniz. Eger çocugunuz sizi daha fazla detay vermeniz için zorlarsa, sorunlarin kisisel ve ebeveynler arasinda oldugunu belirtin. Daha sonra konuyu detaylardan uzaklastirin ve ‘Ayriligimiz seni etkileyecek, bu yüzden olanlarla ilgili seninle konusmak istedik.’diyerek konuyu çocugunuza çevirin. Sonuçta bu çocugunuzu en çok ilgilendiren konudur. ‘YA BEN?’


Yapmaniz ve Yapmamaniz Gerekenler

Yapin :
• Çocugunuzu hisleri hakkinda konusmasi için yüreklendirin ve sorular sorun.

• Endiselerini dikkatle dinleyin.
• Kendi isteginiz de bu yönde olsa bile, çocugunuzu bosanma olayinin sona erecegi ve annesiyle babasinin tekrar mutlu yuvasina kavusacagi düsüncesinden vazgeçirin.
• Unutmayin ki çocuklarinizla bir kez konusmak yeterli degildir. Tekrarlanan konusmalar çocuklariniza aci haberi sindirme ve gerçegi kabullenme sansi verecektir.
• Bosanmanin çocuklarinizin hatasi olmadigini sikça tekrarlayin.
• Çocuklariniza iki ebeveynin de onlari çok sevdigini ve her zaman da sevecegini anlatin.

Yapmayin :
• Karasiz durmayin. Eger bosanacaksaniz bunu açik kapi birakmayacak bir sekilde söyleyin. Unutmayin; belirsizlik gerginligi arttirir.
• Suç kesinlikle onun olsa bile eski esinizi suçlamayin.
• Çocuklarin önünde eski esinizi kötülemeyin.
• Çocuklarinizin asla bir tarafi seçmelerini istemeyin.
• Çocuklarinizdan duygusal destek istemeyin.
• ‘Güçlü ol. Bize ne kadar dayanikli oldugunu göster’ gibi cümlelerle duygusal ifadelerini söyleme istegini kirmayin.
• ‘Zaten babani (anneni) pek fazla görmüyordun.’gibi cümlelerle kaybini küçümsemeyin.

Profesyonel Yardima Ne Zaman Basvurmalisiniz?
Çogu çocuk ve ebeveyn bosanmanin getirdigi sonuçlara adapte olabiliyorsa da bazi durumlarda profesyonel yardim faydali olabilir. Siz veya çocuklariniz uzun aglama krizleri, ciddi depresyon veya kaygi, okul veya is performansinda düsüs yada alti haftayi geçen öfke nöbetleri gibi sikinti semptomlari gösteriyorsaniz, bireysel veya aile terapisi aciyi azaltmada, gelecekte olusabilecek sorunlari önlemede ve duygusal destek vermekte yardimci olabilir.
Ilk alti aylik alisma döneminden sonra bile bosanmanizin çocuklariniz üzerinde majör etkileri olacaktir. Hayatlarinin geri kalaninda bosanma; tatillerini, dogum günlerini, mezuniyetlerini ve benzeri durumlarini etkileyecektir. Çocuklarinizin yaslari ve ihtiyaçlari değistikçe duygulari ve endiseleriyle ilgili onlarla konusmak için ciddi bir çaba sarf etmeniz gerekecektir.

Yazar : Uzm. Pedagog Feriha Dildar


Uzman Psikolog Filiz Çağlar'ın yazısı için lütfen tıklayınız.