ERGENLER

12-15 Yaslar : Bu yas grubundaki çocuklar her iki ebeveynden de tutarli bir destek beklerler ancak yasam düzenlemelerinde her iki ebeveynle de esit zaman geçirmeyi kabul etmeyebilirler. Bosanma suçunu ebeveynlerden biri veya her ikisine yükleyebilirler ve tek bir yerde kalmayi veya sürekli yer degistirmeyi talep ederek kontrol sahibi olmaya çalisabilirler. Depresyon, içe kapanma, ruh durumunda sürekli degismeler, sigara, alkol veya diger uyusturucularin kullanimi, cinsel aktivite veya devamli karsi gelme davranislari ergenin sorun yasadigini gösterebilir. Bu sorunlar bosanmayla iliskili olsun ya da olmasin, ergenin hayatini etkileyen ciddi sorunlardir ve disaridan yardim alma ihtiyacinin ortaya çiktigina isaret eder.

15-18 Yaslar : Bu yas grubundaki ergenler kendi bagimsizliklarini olusturmaya ve sosyal ve okul faaliyetlerine odaklanirlar ve anne-babalarinin sorunlari konusunda hosgörüsüz olabilirler. Bu yas grubundaki ergenler halen destege ihtiyaç duymakla birlikte, sürekli ebeveynler için endiselenmekten artik yorulmus olabilir. Ergenlerle sik sik duygulari hakkinda konusmak yararli olabilir. Ergenler anne-babalarini mutlu görmek isteseler de, anne babalarinin baska insanlarla birlikte olmasi karsisinda karisik duygular beslerler. Anne ya da babanin baska biriyle çikmasini hos görmenin diger ebeveyne sadakatsizlik olacagini düsünebilirler. Yardim ihtiyaci içinde olan gençler davranis sorunlari yasayabilir, depresyon belirtileri gösterebilir, okul performansi düsebilir, evden kaçabilir veya yasalarla basi derde girebilir.

Saglikli, bütünlesmis kimligin gelismesi için aileye bagimliligin yavas yavas azalmasi gereklidir. Kazanilacak otonomi ergen-ebevyn iliskisinin natürüne baglidir. Ergenlerde otonomi 3 alanda gelisir: emosyonlar, davranislar ve degerler (values) (Douvan &Adelson, 1966). Emosyonel otonomi; bireyin yakinlasma ve sevgi hislerini ev disindaki birileriyle de doyurmaya baslamasiyla baslar. Davranissal otonomi, kisisel davranisalari hakkinda karar verme sorumlulugunu alir. Degerlerin otonomisinde; yanlis ve dogruyu algilama ve yasam stilini belirlemeye baslar. Otonomi için mücadele hem ergen hem aileler için zor anlardir. Otonominin basarili olarak gerçeklestirilmesi bosanmis aile ergenlerinde zor olabilir. ABD’de 10-18 yasinda 14 milyon ergen tek ebeveynle yasamaktadir (1983, Select Commitie on childen). ABD’de her 4 çocuktan biri tek ebevyn ile yasarken; 16 yasina ulastiklarinda beyazlarin 1/3’ü, siyahlarin 2/3’ü bosanma nedeniyle yasamalrinin bir döneminde tek ebevyn ile yasamak zorunda kalmistir (Bumpass &Rindfuss 1979).

Kisa Dönemdeki Etkiler

Davranissal Tepkiler

Peterson yaptigi çalismada (1982): babasi yok olan erkeklerin, intakt ailelere oranla daha geleneksel erkeklik sergilediklerini belirledi. Santrock (1977) bosanmis ailelerdeki 10-12 yasindaki subjelerde; intakt ailelere oranla anlamli derecede daha maskuline, itiatsiz, agresif ve riskli davranisalarda bulunduklariydi.

Wallerstein & Kelly (1980b) ve Schwartzberg (1980) ergenlerde yaptiklari çalismalarda ebeveyn bosanmasina iki farkli yolla tepki gösteriyorlardi. Birinci grup regresif davranislar gösteriyor, kendinden daha küçük çocuklarla zaman geçiriyorlardi. Okul devami ve basarisinda düsmeler, zihinleriyle bu konuyla asiri mesgul etmeleriyle iliskiliydi. Ikinci grup: Bagimlilik gereksinimlerini transfer ediyor, hazir olmaslar bile bagimsiz olmaya çalisiyorlardi. Bunun sonucu erkeklerde anti sosyal davranis ve suça yönelik davranislar gelisiyordu. Kizlarda ise arkadaslarina bagimlilik ve cinsel ilskiye erken gibi davranislar sergileniyordu.

Ebeveyn bosanmasinin ergen kizlarin seksüel davranislarina etki ettigini bildiren baska çalismalarda vardir (Hainline & Feig 1978, Hetherington ve ark 1979a): Bu kizlarin flörte daha erken basladiklari, daha fazla cinsel aktivitede bulunduklari, erken yasta evlendikleri ve büyük olasilikla evlilik öncesi gebe kaldiklariydi.

Emosyonel Tepkiler

Arastirma ve klinik bildiriler: ebeveyn bosanmasina ergenlerin ciddi emosyonel tepkiler gösterdiklerine isaret etmktedirler. Wallerstein ve Kelly’nin (1980b): 21 kisilik ergen grubunda, çogunu karar asamasinda kizginlik ve yas yasadiklarini belirtmektedir. Bunlarin 1/3’ü kendini ailelerinden duygusal olarak yalitarak tepki göstermislerdir. Bu ergenler ailelerinden erken ayrilmaya meyilli olmaktadir.

Bazi ergenler stratejik olarak aileden kendisini çekmekte, böylece daha az kizginlik duymakta ve çabuk uyum saglamaktadirlar.

Okul Davranislari ve Basarisi

Bir çok çalismada bosanmis ailelerdeki ergenlerin daha düsük akademik ve bilissel performans gösterdiklerini saptamistir (Allison &Furstenberg 1989, rosenthal & Hansen 1980). Tek ebeveynli evlerde denetim eksikligi nedeniyle, okula gitmeme ve kaçma davranislari artmaktadir (Brown 1980).

Uzun Dönemdeki Etkileri

Bosanmanin Kusaklar Arasi Geçisi

Bir kaç çalismada ebeveynleri bosanmis ailelerin bireylerin evliliklerinin bosanma ile sonuçlanma olasiligi daha yüksektir (Ganog, Coleman & Brown 1981).