10. Bosanma sirasinda, çocuklar mahkeme, esya dagilimi, nafaka gibi konulardan haberdar edilmemelidir.

11. Bosanmanin çocuklar üzerindeki etkisinin farkina varin: Kendi sorunlariyla ilgilenen anne babalar, genellikle tartismalarinin çocuklari etkilemedigini düsünürler. Ancak bu dogru degildir, çünkü çocuklar her zaman anne babalarinin birlikte olmasini, birbirlerini sevmelerini isterler. Unutmayin, kaç yasinda olurlarsa olsunlar, çocuklar ayrilik ve tartismalardan çok etkilenirler. Bu gerçegi göz ardi etmeyin.

12. Çocuklar ne hissederlerse hissetsinler onlara kizmayin: Çocuklarinizin hissettiklerini bastirmalarina ve bosanmadan etkilenmiyorlarmis gibi gözükmelerine izin vermeyin. Oglunun babasini çok özledigini duymak bosanmis bir anne için çok üzücü olabilir. Ancak çocugunuzun bunlari içine atmasi, kendi ruh sagligi açisindan çok daha kötü olacaktir.

13. Çocuklarinizin eski yasaminin fazla degismemesine özen gösterin: Çocuklarinizin sadece anne/babasindan degil, aliskin oldugu ev düzeninden de uzaklastigini unutmayin. Tasinma durumu söz konusu olsa bile, görmeye çok aliskin oldugu bazi arkadaslarini ve akrabalarini ayni siklikta görmelerine dikkat edin. Özellikle diger aile fertlerinin gösterecegi ilgi, çocuklarin bosanmadan daha az etkilenmesini saglayacaktir.

14. Bosandiginiz esinizle kavga etmemeye çalisin: Aranizda ne kadar çatisma olursa olsun, çocuklariniz, bosandiginiz esinizle kavga etmenizden rahatsizlik duyacaktir. Tartismalariniz çocugunuz hakkindaysa, bu durum çocuklarin arada kalmasina yol açacaktir. Eger tartismaniz gerekiyorsa, bunu asla çocugunuzun önünde yapmayiniz.

15. Çocuklariniza her zaman dogruyu söyleyin: Hem annenin hem de babanin ayrilmalarina ragmen, çocuklarini ayni sekilde sevmeye devam edeceklerini söylemeleri gerekir. Çocuklarin terkedilmis hissetmelerine ve bosanma için kendilerini suçlamalarina izin vermeyin. Neler olup bittiginin yavas yavas farkina vardiklari için size sürekli yeni sorular sorabilirler. Onlara sabirli ve anlayisli bir sekilde cevap verin. Annesinin ya da babasinin neden artik onunla beraber yasamadiginin nedenlerini, bunun en dogrusu oldugunu açik olarak anlatin.

16. Anne/babanin çocuklarinin yasamindan tamamen çikmasina izin vermeyin: Bazi anne/babalar, çocuklariyla bulusup tekrar ayrilmanin zorluguna dayanamadiklari için bosandiktan sonra onlarla az ilgilenmeyi ya da hiç ilgilenmemeyi tercih edebilirler. Ancak böyle bir davranis, çocuk için daha büyük bir kayip olacaktir. Hangi nedenle olursa olsun anne/babasinin yasamindan tamamen çikmasi, çocuga çok zarar verecektir.

17. Çocuklarinizla olan iliskilerinizi güçlendirin: Bosanmadan sonra, çocuklarinizin yasamiyla, neler yaptiklariyla daha çok ilgilenin, kendi yasaminiz hakkinda da çocuklariniza daha çok bilgi verin. Böylece hala sevildiklerini ve hem annelerinin hem de babalarinin onlarla ilgilendigini anlayacaklardir.

18. Çocugunuzun kötü davranislariyla bas etmeyi ögrenin: Çocuklariniz bosanmadan sonra farkli bir ruh hali içine girebilir. Kötü davranislarda bulunurlarsa, bu davranislarinin nedenini de mutlaka ögrenin. Bazi çocuklar okulda ya da evde asi davranislar sergileyerek, ilgi isteyebilirler. Eger çocugunuzun kötü davranislari ciddi boyutlardaysa, mutlaka doktordan yardim isteyin.

19. Anne baba olarak isbirligi içinde olun: Artik evli olmasaniz bile, anne baba olarak isbirligi içinde olmaniz gerektigini asla unutmayin. Çocuklarinizin gelecegi için önemli olan konulari mutlaka tartisin, kararlari birlikte verin. Gerekirse, bir arkadasiniz ya da akrabanizdan da yardim isteyin ve aldiginiz kararlari mutlaka yazin.


Kararınızı kesin olarak verdiyseniz veya siz istemeseniz de eşiniz kesin olarak sizden boşanmaya karar verdiyse çocuğunuzun boşanma sürecinden olabildiğince az etkilenmesini sağlayabilmek için aşağıdaki maddeleri yerine getirmeye çalışın;

1. Boşanmanın ne olduğu ve boşanmadan sonra anne, baba ve çocugun yasaminda ne gibi degisiklikler olacagi konusunda çocugu bilgilendirmek ve bilinçlendirmek gerekir. Bosanma sürecinde, sehir veya ev degistirme, bakici degistirme, yeni bir evlilik vb. yasam degisikliklerini erteleyin. Yasanmasi zorunlu bazi degisiklikler varsa, bunlara kademeli geçisler yapmaya gayret edin. Çünkü her degisim, olumlu da olsa ekstra çaba gerektirir ve çocugunuz için hepsine birden uyum saglamak güç olabilir. Ayni sebeple, bosanma sonrasi çocuk eslerden hangisiyle kalacaksa, o ve çocuk ailenin bosanmadan önce yasadigi mekanda yasamaya devam etmelidir.

2. Esler, kendi ailelerini de toplayarak (babaanne, hala , dayi vb.) hep birlikte bir toplanti yapmali ve çocukla ilgili alinan kararlardan herkesin haberi olmalidir. Böylece herkes çocuk için isbirliginin kaçinilmaz oldugunu hatirlatmis olur, çocugun bu durumdan çok etkilenebileceginin ve bu konuda herkesten duyarlilik beklendiginin alti çizilir ve kararlarda herkesin katkisi oldugundan kurallar daha az çignenir.

3. Çocuktan ayri yasayacak olan es, kademeli olarak evden ayri kalmaya baslamalidir; bu süreç haftada bir günden 5-6 güne kadar çikarildiginda çocuk ayriliga daha kolay adapte olur. Bosanmadan sonra, çocuklar her iki esle de sürekli ve düzenli olarak görüsmeye devam etmelidir. Siz artik sevgili veya kari-koca olmayabilirsiniz ama onun için halen anne-babasiniz. O sizleri beraber tanidi ve beraber istiyor, bunu anlamaya çalisin ve ayriliginiza alismasi için ona zaman verin. Çocugunuza anne ve babanin birbirlerinden ayrilmalarinin çocuklarindan ayrilmalari anlamina gelmedigini anlatin. Hep birlikte sik sik bir araya gelin (Kendinizi,esinizle bu bir araya gelisleri kimseye açiklamak zorunda hissetmeyin !!!).

4. Esler bosanmanin çocuklari için oldugu kadar kendileri için de zor oldugunu unutmamali ve bosanmayi bir son degil, bir baslangiç olarak kabul etmelidirler. Öfke, yalnizlik duygusu, depresyon, kaygi gibi psikolojik sorunlar ortaya çikabilir, bunlar dogaldir, gerekirse profesyonel yardim almaktan çekinmemek gerekir. Kendilerini ne kadar çabuk toparlarlarsa çocuklarina da o kadar çok yararli olabilirler. Unutmamak gerekir ki, çocuklar yeni karsilastiklari her durumun ne denli tehdit edici olup olmadigini anlamak için genellikle yetiskinlerin tepkilerine bakarlar. Sürekli aglayan bir anne çocuga durumun kötü oldugu, neseli ve çabalayan bir anne ise her seyin yolunda gittigi izlenimini verecektir.

5. Esler çocuklari kesinlikle birbirlerine karsi kullanmamalidir; çocuk hiçbir sekilde taraf ve tanik tutulmamalidir. Yeni düzenlemelerle ilgili kararlar alirken çocugunuzun onayini alin ama çocugunuzu karar verme sorumlulugu altinda ezmeyin.

6. Çocuk, bosanmis bir anne-babanin çocugu olmayi çevresine karsi bir silah gibi kullanmamalidir. Her konuda gereksiz tavizler vererek çocugun bosanmadan alacagi yaralar yalnizca artirilir, azaltilmaz. Her gün çikolata yemesine izin vererek çocugunuzun bosanma olayindan daha az etkilenmesini saglayamazsiniz, sadece çikolataya daha çok alismasini saglarsiniz.

7. Çocukla ilgili her konuda esler birbirleriyle çelisen davranislarda bulunmamaya gayret göstermeli, ortak bir yol izlenmelidir. Babanin evinde izin verilen bir seye, annenin evinde yasak konulmamalidir.

8. Çocuklar anne-babalarinin bosanmasindan kendilerini suçlayabilirler. Bu yüzden, bosanma sebebinin çocukla hiçbir ilgisinin olmadigi, bunun anne ile babanin arasindaki anlasmazliktan kaynaklandigi açikça anlatilmalidir.

9. Çocuk anne-babasinin yerine kimseyi koymak istemez, buna saygi duymak gerekir. Bosanma sonrasi eslerden biri yeni bir iliski yasiyorsa çocugun bunu bosanmayi kabullenene kadar bilmemesi gerekir.